Yapay zeka (YZ) teknolojileri, sağlık sektöründe hızla yaygınlaşırken, bu alandaki yasal düzenlemeler de giderek daha fazla önem kazanmaktadır. YZ’nin sağlık hizmetlerinde kullanımı, hasta güvenliği, veri gizliliği ve etik sorunlar gibi birçok alanda yeni yasal düzenlemelere ihtiyaç doğurmuştur. Bu yazıda, sağlıkta YZ uygulamalarına yönelik mevcut yasal düzenlemeleri ve beklenen gelişmeleri ele alacağız, ayrıca Türkiye’deki durum ve uluslararası uygulamalar hakkında bilgi vereceğiz.
Sağlıkta Yapay Zeka ve Yasal Düzenlemeler
YZ’nin sağlık sektörüne entegrasyonu, teknolojik yeniliklerle birlikte yasal düzenlemelerin de hızla gelişmesini gerektirmiştir. Bu alandaki düzenlemeler, YZ uygulamalarının güvenli, etik ve etkili bir şekilde kullanılmasını sağlamayı amaçlamaktadır.
Mevcut Yasal Düzenlemeler
YZ’nin sağlık sektöründe kullanımına ilişkin mevcut yasal düzenlemeler, genellikle veri gizliliği, hasta güvenliği ve tıbbi cihazların onaylanması gibi alanlarda odaklanmıştır. Bu düzenlemeler, YZ tabanlı sistemlerin klinik ortamda kullanılmadan önce belirli standartları karşılamasını ve gerekli onay süreçlerinden geçmesini gerektirir.
Türkiye’deki Mevcut Düzenlemeler
Türkiye’de, YZ’nin sağlık hizmetlerinde kullanımına ilişkin yasal çerçeve, çeşitli yönetmelikler ve kanunlarla belirlenmiştir. Özellikle Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), sağlık verilerinin toplanması, işlenmesi ve saklanması konusunda önemli hükümler içermektedir. Ayrıca, tıbbi cihaz niteliği taşıyan YZ tabanlı yazılımlar, tıbbi cihazlara ilişkin genel mevzuat çerçevesinde değerlendirilmektedir.
Uluslararası Düzenlemeler
Dünya genelinde, YZ’nin sağlık hizmetlerinde kullanımına ilişkin yasal düzenlemeler, ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Avrupa Birliği (AB), YZ ve tıbbi cihazlar için kapsamlı düzenlemeler geliştirmiştir. AB’nin 1 Ağustos 2024’te yürürlüğe giren YZ Tüzüğü (2024/1689), yüksek riskli YZ uygulamalarının uygunluk değerlendirmesini ve izlenmesini zorunlu kılmaktadır; tıbbi cihazlara gömülü yüksek riskli sistemler için bu yükümlülükler 2026’daki değişiklikle 2 Ağustos 2028’den itibaren uygulanacaktır. Amerika Birleşik Devletleri’nde ise FDA (Food and Drug Administration), YZ tabanlı tıbbi cihazların onaylanması ve piyasaya sürülmesi için sıkı denetim prosedürleri uygulamaktadır.
Beklenen Yasal Düzenlemeler
YZ’nin sağlık hizmetlerinde kullanımının artmasıyla birlikte, bu alandaki yasal düzenlemelerin de gelişmesi beklenmektedir. Özellikle etik sorunlar, hasta hakları ve algoritmik şeffaflık gibi konular, gelecekteki düzenlemelerin odak noktası olacaktır.
Türkiye’de Beklenen Gelişmeler
Türkiye’de YZ’nin sağlık sektöründe kullanımına yönelik yeni düzenlemelerin geliştirilmesi beklenmektedir. Bu düzenlemelerin, özellikle YZ sistemlerinin klinik karar alma süreçlerinde kullanımı, veri gizliliği ve hasta hakları gibi alanlarda detaylandırılması öngörülmektedir. Ayrıca, YZ tabanlı uygulamaların güvenliğini ve etkinliğini izlemeye yönelik denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekecektir.
Uluslararası Eğilimler
Dünya genelinde, YZ’nin sağlıkta kullanımına yönelik yasal düzenlemelerin daha da sıkılaşması beklenmektedir. AB, YZ uygulamalarının şeffaflığını ve hesap verebilirliğini artıracak kuralları YZ Tüzüğü ile kabul etmiş olup bu kurallar 2025’ten itibaren aşamalı olarak uygulanmaya başlamıştır. Benzer şekilde, ABD’de de FDA, YZ tabanlı sağlık uygulamalarına yönelik düzenlemelerini genişletmeyi planlamaktadır. Bu düzenlemeler, YZ sistemlerinin karar süreçlerinin anlaşılabilir olmasını ve hastalar için güvenliğini sağlamayı hedeflemektedir.
Yasal Düzenlemelerin Odak Noktaları
YZ’nin sağlıkta kullanımına yönelik yasal düzenlemeler, belirli temel alanlarda yoğunlaşmaktadır. Bu alanlar, YZ’nin güvenli ve etik bir şekilde kullanılmasını sağlamak için kritik öneme sahiptir.
Veri Gizliliği ve Güvenlik
Veri gizliliği, YZ uygulamalarının sağlık sektöründe kullanımında en önemli yasal konulardan biridir. YZ sistemleri, büyük miktarda hasta verisi toplar ve işler; bu verilerin gizliliğinin korunması, hastaların mahremiyet haklarının korunması için zorunludur.
Türkiye’de Veri Gizliliği ve KVKK
Türkiye’de veri gizliliği konusunda Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), sağlık verilerinin işlenmesine ilişkin katı kurallar getirmiştir. Bu kanun, YZ sistemlerinin topladığı verilerin nasıl saklanacağı, kimlerle paylaşılacağı ve hangi amaçlarla kullanılacağı konusunda açık hükümler içerir. Ayrıca, sağlık kuruluşlarının bu verileri işlerken gerekli güvenlik önlemlerini alması zorunludur.
Hasta Güvenliği ve YZ Tabanlı Uygulamalar
YZ’nin sağlık hizmetlerinde kullanımı, hasta güvenliği açısından da önemli yasal düzenlemelere tabidir. YZ tabanlı sistemlerin klinik kullanıma sunulmadan önce güvenlik testlerinden geçmesi ve onaylanması gerekmektedir. Bu süreç, hastaların YZ uygulamalarından zarar görmemesini sağlamak için kritik bir adımdır.
Türkiye’de Hasta Güvenliği ve Tıbbi Cihaz Yönetmeliği
Türkiye’de Tıbbi Cihaz Yönetmeliği, tıbbi cihazların güvenliğini ve performansını sağlamaya yönelik genel kurallar içermektedir; tıbbi cihaz niteliğindeki YZ tabanlı yazılımlar da bu genel çerçevede değerlendirme süreçlerine tabidir. Ayrıca, bu cihazların piyasaya sürüldükten sonra düzenli olarak izlenmesi ve herhangi bir güvenlik sorunu tespit edildiğinde derhal müdahale edilmesi gerekmektedir.
Etik Sorunlar ve Algoritmik Şeffaflık
YZ’nin sağlık hizmetlerinde kullanımı, etik sorunlar ve algoritmik şeffaflık konusunda da yasal düzenlemeler gerektirir. YZ sistemlerinin nasıl çalıştığının anlaşılabilir olması, hastaların ve sağlık profesyonellerinin bu sistemlere güven duymasını sağlar. Ayrıca, YZ’nin karar alma süreçlerinde adaletin sağlanması ve önyargıların önlenmesi için algoritmik şeffaflık büyük önem taşır.
Türkiye’de Etik Düzenlemeler
Türkiye’de, YZ’nin sağlıkta kullanımına ilişkin etik düzenlemeler, Sağlık Bakanlığı ve etik kurullar tarafından belirlenmektedir. Bu düzenlemeler, YZ tabanlı sistemlerin hastaların haklarını ihlal etmeyecek şekilde kullanılması gerektiğini vurgular. Algoritmik karar süreçlerinin şeffaflığı ve adaleti ise bu alanda giderek daha fazla önem kazanan konular arasındadır.
Uluslararası Yasal Standartlar ve Türkiye’nin Uyumu
YZ’nin sağlıkta kullanımına yönelik uluslararası standartlar, Türkiye için de önemli bir referans noktasıdır. Türkiye, AB ve diğer uluslararası kuruluşların belirlediği standartlara uyum sağlayarak, YZ tabanlı uygulamaların güvenli ve etkin bir şekilde kullanılmasını hedeflemektedir. Bu süreçte, uluslararası iş birliği ve bilgi paylaşımı da büyük önem taşımaktadır.
Gelecekte Sağlıkta Yapay Zeka ve Yasal Düzenlemeler
YZ’nin sağlık hizmetlerinde kullanımının artmasıyla birlikte, yasal düzenlemelerin de sürekli olarak güncellenmesi gerekecektir. Gelecekte, YZ tabanlı uygulamaların daha geniş bir yasal çerçevede ele alınması ve bu teknolojilerin güvenli, etik ve adil bir şekilde kullanılmasının sağlanması beklenmektedir.
Türkiye’de Gelecek Perspektifleri
Türkiye’de, YZ’nin sağlıkta kullanımına yönelik yasal düzenlemelerin, teknolojiye paralel olarak gelişmesi beklenmektedir. YZ tabanlı uygulamaların denetlenmesi ve düzenlenmesi için daha kapsamlı bir yasal çerçeveye ihtiyaç duyulacaktır. Bu süreçte, veri gizliliği, hasta hakları ve algoritmik şeffaflık konularının ön planda tutulması öngörülmektedir.
Uluslararası Eğilimler ve Türkiye’nin Rolü
Uluslararası alanda, YZ’nin sağlıkta kullanımına yönelik yasal düzenlemelerin daha da katılaşması beklenmektedir. Türkiye, bu süreçte uluslararası standartlara uyum sağlayarak, YZ tabanlı sağlık uygulamalarının güvenli ve etik bir şekilde kullanılmasını amaçlamaktadır. Bu alanda diğer ülkelerle bilgi paylaşımı da Türkiye açısından önem taşımaktadır.
Sonuç
Yapay zeka, sağlık sektöründe büyük bir potansiyele sahip olmakla birlikte, beraberinde birçok yasal ve etik sorunu da getirmektedir. Türkiye’de, YZ’nin sağlıkta kullanımına yönelik mevcut yasal düzenlemeler, bu teknolojinin güvenli ve etik bir şekilde kullanılmasını sağlamak için önemli adımlar atmıştır. Ancak, YZ’nin hızlı gelişimiyle birlikte, bu düzenlemelerin sürekli olarak güncellenmesi ve yeni zorluklara karşı çözümler üretilmesi gerekmektedir. Gelecekte, YZ’nin sağlık hizmetlerine entegrasyonunun artmasıyla, yasal düzenlemelerin de daha kapsamlı hale gelmesi kaçınılmaz olacaktır.
Güncelleme (Ekim 2026)
Bu yazı Ekim 2026’da gözden geçirildi. Aşağıdaki notlar, yazının yayımlandığı tarihten bu yana yaşanan gelişmeleri güncel ve kaynaklı verilerle özetler.
AB Yapay Zekâ Tüzüğü (2024/1689) 1 Ağustos 2024’te yürürlüğe girmiş; yasaklı uygulamalar ve YZ okuryazarlığı yükümlülüğü 2 Şubat 2025’ten, genel amaçlı YZ modellerine ilişkin kurallar 2 Ağustos 2025’ten itibaren uygulanmaya başlamıştır. YZ okuryazarlığı, YZ sistemi kullanan hastane ve kliniklerin personeline yönelik önlem almasını da kapsamaktadır. (Avrupa Komisyonu, AI Act; Avrupa Komisyonu, AI Literacy Q&A)
Uyumlaştırılmış standartların gecikmesi üzerine AB, 2026 yılında “Digital Omnibus on AI” olarak bilinen 2026/1744 sayılı Tüzük’ü kabul etmiştir. Bu değişiklikle bağımsız yüksek riskli YZ sistemlerine ilişkin yükümlülükler 2 Aralık 2027’ye, tıbbi cihazlar gibi düzenlenmiş ürünlere gömülü yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülükler ise 2 Ağustos 2028’e ertelenmiştir. Tıbbi cihaz üreticileri ve bu cihazları kullanan sağlık kuruluşları için hazırlık süresi uzamış, ancak yükümlülüklerin içeriği büyük ölçüde korunmuştur. (Konsey, 29 Haziran 2026; EUR-Lex, Tüzük 2026/1744)
Sağlık verileri açısından AB’de Avrupa Sağlık Veri Alanı (EHDS) Tüzüğü (2025/327) Mart 2025’te yürürlüğe girmiştir. Tüzük genel olarak 26 Mart 2027’den itibaren uygulanacak; sağlık verilerinin araştırma ve YZ geliştirme gibi ikincil kullanımına ilişkin kurallar ise çoğu veri kategorisi için 2029’dan itibaren devreye girecektir. (Avrupa Komisyonu, EHDS; EUR-Lex, Tüzük 2025/327)
ABD’de FDA, Aralık 2024’te YZ tabanlı cihaz yazılımları için Önceden Belirlenmiş Değişiklik Kontrol Planı (PCCP) kılavuzunu nihai hâle getirmiştir; bu plan, onaylanan değişikliklerin her biri için yeni başvuru yapılmadan uygulanmasına imkân tanır. Ocak 2025’te ise YZ tabanlı cihaz yazılımlarının tüm yaşam döngüsünü, piyasaya sunulduktan sonraki performans izlemesi dahil, ele alan taslak kılavuz yayımlanmıştır. FDA, izin verilmiş YZ tabanlı tıbbi cihazların listesini kamuya açık olarak güncellemeye devam etmektedir. (FDA, PCCP nihai kılavuz webinarı, 2025; FDA, AI-Enabled Device Software Functions taslak kılavuz, 2025)
Türkiye’de Kişisel Verileri Koruma Kurumu, 24 Kasım 2025’te “Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda)”nı yayımlamıştır; rehber veri sorumlusu ve veri işleyen rollerini, şeffaflık ve aydınlatma yükümlülüklerini 6698 sayılı Kanun çerçevesinde ele almaktadır. Klinik alanda ise Türk Radyoloji Derneği, Nisan 2025’te YZ uygulamalarının geliştirilmesi, kalite kontrolü, hasta bilgilendirmesi ve taraf sorumluluklarına ilişkin bir rehber yayımlamıştır. (KVKK, 2025; Diagn Interv Radiol, 2026 (doi:10.4274/dir.2025.253489))





